İş ilişkileri ve ticari faaliyetler, tarafların haklarını ve sorumluluklarını belirleyen hukuki kurallara tabidir. İş sözleşmelerinin hazırlanması, ücret alacaklarının tahsili, işten çıkarma işlemleri, şirket ortakları arasındaki anlaşmazlıklar ve ticari sözleşmelerin incelenmesi bu alanlarda karşılaşılan başlıca konular arasındadır. Hem çalışanların hem işverenlerin mevzuattan doğan haklarını bilmesi, olası hak kayıplarının önlenmesi açısından önemlidir.
İstanbul’da faaliyet gösteren işletmeler ile çalışanlar, hukuki bir sorunla karşılaştıklarında olayın niteliğine uygun başvuru yollarını belirlemelidir. İş hukukunda arabuluculuk ve dava süreleri gündeme gelirken şirketler hukukunda şirket sözleşmeleri, ortaklık yapısı, yönetim kararları ve ticari yükümlülükler öne çıkabilir. Her iki alanda da belgelerin incelenmesi ve hukuki durumun somut olay üzerinden değerlendirilmesi gerekir.
İş Sözleşmeleri, Çalışan Hakları
İş sözleşmesi, çalışan ile işveren arasındaki ilişkinin temelini oluşturur. Sözleşmede işin niteliği, ücret, çalışma süresi, yan haklar ve tarafların yükümlülükleri yer alabilir. İş Kanunu ve ilgili mevzuat, iş ilişkisinin kurulması, devam etmesi ve sona ermesi sırasında tarafların uyması gereken kuralları belirler.
İş sözleşmesinin belirsiz süreli veya belirli süreli olması, çalışma koşulları ve işçinin kıdemi gibi unsurlar hukuki değerlendirmeyi etkileyebilir. Ücretin eksik ödenmesi, fazla çalışma karşılıklarının verilmemesi, yıllık izin ücretinin ödenmemesi veya işverenin sözleşme hükümlerine aykırı davranması hâlinde işçi alacakları gündeme gelebilir.
Çalışanların ücret bordrolarını, banka ödeme kayıtlarını, iş sözleşmelerini ve çalışma sürelerini gösteren belgeleri saklaması yararlı olacaktır. İşverenler açısından ise özlük dosyalarının, izin kayıtlarının ve ücret belgelerinin mevzuata uygun tutulması önemlidir.
İş ilişkisinden kaynaklanan taleplerin incelenmesinde İstanbul İş Avukatı desteğiyle sözleşme hükümleri, çalışma kayıtları ve uygulanabilecek yasal düzenlemeler ele alınabilir. Başvuru yöntemi, talep edilen alacağın türüne ve olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.
İşten Çıkarma, İşe İade Davası
İş sözleşmesinin işveren tarafından sona erdirilmesi, belirli koşullarda geçerli veya haklı bir nedene dayanmalıdır. Fesih bildiriminin içeriği, işçinin kıdemi, iş yerindeki çalışan sayısı ve sözleşmenin niteliği, hukuki hakların belirlenmesinde etkili olabilir.
İş güvencesi hükümlerinden yararlanma şartlarını taşıyan çalışanlar, geçerli bir neden bulunmadığı iddiasıyla işe iade talebinde bulunabilir. İşe iade davalarında önce zorunlu arabuluculuk aşamasına başvurulması gerekir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması hâlinde kanunda öngörülen süre içinde dava açılması önem taşır.
Fesih bildirimi, performans kayıtları, savunma talepleri, yazılı uyarılar ve işverenle yapılan yazışmalar, olayın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir. İşverenin fesih gerekçesi ile dosyadaki belgelerin birbiriyle tutarlı olup olmadığı da incelenebilir.
İşten çıkarılan kişinin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti ve diğer işçilik alacakları bakımından hak sahibi olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Her talebin şartları aynı olmadığından, yalnızca iş sözleşmesinin sona ermiş olması bütün alacakların doğduğu anlamına gelmez.
Şirketler Hukukunda Sözleşmeler, Ortaklık Hakları
Şirketler hukuku, şirketlerin kuruluşunu, yönetimini, ortakların haklarını ve ticari faaliyetlerini düzenleyen kuralları kapsar. Anonim şirketler ve limited şirketler, tabi oldukları mevzuat ve şirket sözleşmeleri doğrultusunda faaliyet gösterir. Yönetim yetkileri, sermaye payları, genel kurul kararları ve ortakların sorumlulukları şirketin türüne göre değişebilir.
Ortaklar arasında kâr payı dağıtımı, şirket yönetimi, sermaye artırımı veya şirketten ayrılma konusunda görüş ayrılıkları yaşanabilir. Bu tür durumlarda şirket ana sözleşmesi, genel kurul tutanakları, pay defteri ve diğer ticari kayıtlar incelenmelidir. Şirket kararlarının mevzuata veya şirket sözleşmesine aykırı olduğu iddia ediliyorsa, kararın iptali dâhil kanunda öngörülen yollar değerlendirilebilir.
Şirketlerin müşteriler, tedarikçiler ve iş ortaklarıyla yaptığı sözleşmelerde ödeme şartları, teslim yükümlülükleri, gizlilik hükümleri ve sözleşmenin sona ermesine ilişkin maddeler açık olmalıdır. Sözleşme hükümlerinin belirsiz kalması, ticari faaliyet sırasında taraflar arasında ciddi sorunlara yol açabilir.
İstanbul’da şirket kuruluşu, ortaklık ilişkileri, ticari sözleşmeler ve şirket kararlarına ilişkin konularda İstanbul Şirket Avukatı desteği alınarak belgeler ve hukuki yükümlülükler incelenebilir. İzlenecek yol, şirketin türüne ve ortaya çıkan olayın niteliğine göre belirlenir.
Ticari Alacaklar, Sözleşme İhlalleri
Şirketlerin ticari faaliyetleri sırasında mal veya hizmet bedellerinin ödenmemesi, teslimatın yapılmaması ya da sözleşme hükümlerine aykırı davranılması gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Bu durumlarda sözleşme, faturalar, teslim belgeleri, banka kayıtları ve taraflar arasındaki yazışmalar alacağın dayanağını belirlemek açısından önemlidir.
Alacağın niteliğine göre ihtarname gönderilmesi, arabuluculuğa başvurulması, dava açılması veya icra takibi başlatılması gündeme gelebilir. Ticari davalarda zorunlu arabuluculuk hükümlerinin uygulanıp uygulanmadığı, talebin türüne göre ayrıca kontrol edilmelidir.